Ποιες ήταν οι διατροφικές συνήθειες των προγόνων μας.Τι έχει αλλάξει από τότε έως σήμερα;

Απριλίου 26, 2013
inspire_greekfood

photo from: arcadianvoice.gr

Γράφει η Αναστασία Βανδώρου, Κλινική Διαιτολόγος-Διατροφολόγος, MSc


Ο όρος «Μεσογειακή διατροφή» είναι ταυτισμένος με την χώρα μας! Ρίχνοντας μια ματιά πίσω στον χρόνο θα δούμε ότι οι αρχαίοι πρόγονοι μας είχαν θέσει τις σωστές βάσεις εκμεταλλευόμενοι όλα τα αγαθά της φύσης συνθέτοντας έτσι ένα ποιοτικό αλλά και ισορροπημένο διατροφικό σχήμα. Τα τελευταία χρόνια βέβαια έχουμε χάσει επαφή με τις διατροφικές μας ρίζες γεγονός που φαίνεται από τα αυξανόμενα ποσοστά παχυσαρκίας και άλλων προβλημάτων υγειάς που συνδέονται με αυτή. Ωστόσο, αν και οι διατροφικές μας συνήθειες διαφέρουν ριζικά από τις συνήθειες των αρχαίων μας προγόνων διατηρούμε κάποιες ομοιότητες μέχρι και σήμερα.

Πρωϊνό…το βασικό γεύμα της ημέρας
O
ι αρχαίοι Έλληνες ξυπνούσαν μόλις εμφανιζόταν ο ήλιος και το πρωινό, το οποίο ονομαζόταν «άριστον», αποτελούνταν από τον «κυκεώνα» (ένα ρόφημα από βρασμένο θυμάρι, αρωματισμένο με σουσάμι ή μέντα, γάλα και χλιαρό νερό με μέλι) και το «ακράτισμα», που ήταν ψωμί βουτηγμένο σε ανέρωτο κρασί, συνοδευόμενο από ελιές και σύκα. Συνηθισμένες πρωινές τροφές ήταν επίσης τα ξερά σύκα, τα αμύγδαλα, τα καρύδια και οι άλλοι ξηροί καρποί.

Ψωμί, λάδι και κρασί: Η “Μεσογιακή Τριάδα”
Το κρασί αποτελούσε μια οπό τις βασικές τροφές των αρχαίων Ελλήνων αφού ήταν μέρος του πρωινού αλλά και των υπολοίπων γευμάτων. Το έπιναν νερωμένο και ανάλογα με την ώρα της ημέρας έβαζαν και την αντίστοιχη ποσότητα νερού. Όσο πλησίαζε η νύχτα, τόσο λιγότερο νερό έβαζαν. Τα συμπόσια ήταν μια άλλη αγαπημένη συνήθεια των αρχαίων Ελλήνων. Ξεκινούσαν συνήθως στις δέκα το πρωί και τέλειωναν με τη δύση του ηλίου και φυσικά το κρασί έρεε άφθονο!!!

Τα δημητριακά είναι το κύριο συστατικό στις συνταγές των αρχαίων Ελλήνων. Τόσο το σιτάρι όσο και το κριθάρι δεν υπήρχε σε αφθονία για τους Αθηναίους, έτσι αναγκάζονταν να το εισάγουν από άλλα μέρη. Ο πολύτιμος άρτος ήταν  ιερό προϊόν και απαραίτητο. Χωρίς αυτό, δεν υπήρχε ολοκληρωμένο γεύμα. Το αλεύρι από κριθάρι, ζυμωμένο σε γαλέτες ήταν το πιο συνηθισμένο καθημερινό ψωμί και ονομαζόταν μάζα. Στη ζύμη του ψωμιού έβαζαν διάφορα μυρωδικά, όπως μάραθο, δυόσμο και μέντα ακόμη, για να πάρει το ψωμί μια διαφορετική γεύση. Η μεγάλη ποικιλία θεωρούταν πολυτέλεια και πλούτος.

Το ελαιόλαδο χρησιμοποιούταν για την παρασκευή σχεδόν όλων των φαγητών. Αν και υπήρχαν και άλλα είδη ελαίων στην περιοχή της Μεσογείου εκείνη την εποχή, οι Έλληνες χρησιμοποιούσαν αποκλειστικά το ελαιόλαδο. Πολλά ευρήματα από ανασκαφές δείχνουν ότι η κατανάλωση του ελαιόλαδου ήταν ευρύτατα διαδεδομένη στην Αρχαία Ελλάδα. Έτσι, κατά καιρούς έχουν βρεθεί άφθονοι ελαιοπυρήνες, δείγμα κατανάλωσης ελιάς και λαδιού, καθώς και πολλοί ψευδόστομοι αμφορείς οι οποίοι χρησίμευαν κυρίως για την αποθήκευση λαδιού. Φημισμένο λάδι στην αρχαιότητα ήταν αυτό της Σάμου και της Ικαρίας, ενώ η Αττική, σε αντίθεση με άλλα προϊόντα, ήταν όχι μόνο αυτάρκης αλλά και εξαγωγέας ελαιόλαδου και ελιών.

Ψάρι έναντι κρέατος
Το υγρό στοιχείο τροφοδοτούσε ανέκαθεν με την ποικιλία και την αφθονία του τους κατοίκους της ηπειρωτικής και νησιωτικής Ελλάδας. Οι Έλληνες έτρωγαν πολύ συχνότερα ψάρι από κρέας. Στην αρχαιότητα προτιμούσαν κυρίως λιπαρά ψάρια, όπως: κολιός, σκουμπρί, σαρδέλα, γόπα, μαρίδα.  Η κρεατοφαγία από την άλλη περιοριζόταν στις δημόσιες και ιδιωτικές γιορτές, το κρεάς εξάλλου ήταν ένα αρκετά ακριβό αγαθό. Τα πουλερικά διαφόρων ειδών, τα κουνέλια, οι λαγοί, οι αγριόχοιροι, το αγριοκάτσικα, τα ελάφια και άλλα γνωστά κατοικίδια ζώα, αποτελούσαν τις κύριες πηγές κρέατος των αρχαίων Ελλήνων, ειδικά όσων κατοικούσαν στην ύπαιθρο. Το μαγείρεμα γινόταν με διάφορους τρόπους, πιο συχνά, ψητά στο φούρνο ή στη σούβλα και βραστά με διάφορα λαχανικό και καρυκεύματα.

Θεμέλιος λίθος τα φρούτα και τα λαχανικά
Τα λαχανικά και τα φρούτα αποτελούσαν μεγάλη αδυναμία γι’ αυτό και δεν έλειπαν από κανένα δείπνο των Ελλήνων. Άλλωστε, ακόμη και στην Αρχαία Ελλάδα, υπήρχαν μερικοί όπως οι οπαδοί του Πυθαγόρα που ήταν φυτοφάγοι. Φυσικά τα λαχανικά και τα φρούτα εκείνης της εποχής δεν ήταν ίδια με τα σημερινά αφού δεν υπήρχαν ντομάτες, πατάτες, πιπεριές, καλαμπόκι, πορτοκάλια, μανταρίνια, μπανάνες, κ.α. Από λαχανικά υπήρχαν, το αγγούρι, η αγκινάρα, ο αρακάς, οι κολοκύθες, τα κρεμμύδια, το λάχανο, το σπαράγγια, τα μανιτάρια, τα παντζάρια κ.α. Ενώ στα φρούτα κυριαρχούσαν το αχλάδι, το δαμάσκηνο, το κεράσι, το κούμαρο, το κυδώνι, και βέβαια το σταφύλι αλλά και το σύκο.

Όσπρια, το κρέας των φτωχών
Με πρωτεϊνη που προσομοιάζει με αυτή του κρέατος, τα όσπρια αποτελούσαν διατροφική βάση για την πλειοψηφία των Ελλήνων από την αρχαιότητα. Τα κουκιά, τα λούπινα, τα μπιζέλια, τα ρεβίθια, οι φακές και τα φασόλια είναι μερικά από τα όσπρια που προτιμούσαν οι αρχαίοι Έλληνες και υπάρχουν σε κάθε κουζίνα.

Η σημασία του οικογενειακού γεύματος
Για τους αρχαίους έλληνες το τελετουργικο του γεύματος ήταν πολύ σημαντικό. Ο Πλούταρχος εξάλλου είχε πεί ότι «δεν καθόμαστε στο τραπέζι για να φάμε, αλλά για να φάμε μαζί». Έρευνες μέχρι και σήμερα τονίζουν την αξία των οικογενειακών γεύματων στην βελτίωση των διατροφικών συνηθειών αλλά και στην υιοθέτηση ενός υγιούς σωματικού βάρους. Μέχρι και σήμερα το γεύμα για τον Έλληνα αποτελεί ολόκληρη ιεροτελεστία, είναι μια αφορμή να συζητήσει με την οικογένεια και τους φίλους του και να χαλαρώσει απολαμβάνοντας το φαγητό του.

Πηγές: http://www.olivetomato.com/food-and-eating-ancient-greece-vs-modern-greece/



Ποια είναι η δική σου ερώτηση / σχόλιο;

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν κοινοποιείται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Επιτρέπονται τα εξής στοιχεία και ιδιότητες HTML: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>