Γράφει η Νίκη – Αικατερίνη Μπαρπαγιάννη, Κλινική Ψυχολόγος

«Το χρήμα κάνει τον κόσμο να κινείται»… Ζώντας στον αστερισμό της οικονομικής κρίσης καταιγιζόμενοι από δυσάρεστους αριθμούς που αφορούν περικοπές εισοδημάτων και την αύξηση των επιπέδων ανεργίας, αυτός ο στίχος βρίσκει την απόλυτη δικαίωσή του.  Το χρήμα δεν αποτελεί  ένα μέσο που απλώς εξασφαλίζει μια αξιοπρεπή διαβίωση. Η μη κατοχή του για πολλούς το αναδεικνύει σε αέναο ζητούμενο. Είναι δυνατόν όμως η έλλειψη χρήματος που αφήνει τα σημάδια της σε πολλούς τομείς της ζωής ενός ανθρώπου, να επηρεάσει την ερωτική του ζωή; Η «υγιής» οικονομική κατάσταση διαδραματίζει θετικό ρόλο στην υγιή πορεία μιας σχέσης;

Η απάντηση είναι σαφώς καταφατική. Οικονομική κατάσταση και εξέλιξη μιας σχέσης φαίνεται να ακολουθούν παράλληλες διαδρομές. Μια πρόσφατη έρευνα (Dew ,2012), έδειξε ότι οι προστριβές για θέματα οικονομικής φύσεως έχουν ισχυρότερη πιθανότητα να λειτουργήσουν ως αιτία διαζυγίου συγκριτικά με άλλες συνήθεις συζυγικές διαμάχες. Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Εταιρεία Μελέτης Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας, η οποία με έρευνά της υποστηρίζει ότι στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια μειώνεται η συχνότητα της σεξουαλικής επαφής των συμμετεχόντων με το σύντροφό τους. Παρατηρείται επιπλέον, μια αυξητική τάση των διαζυγίων και της απιστίας. Οι ερωτώμενοι απάντησαν πως θεωρούν τα οικονομικά προβλήματα ως  τον κύριο παράγοντα που επηρεάζει τη σεξουαλική τους ζωή και την οικονομική κατάσταση ως το σημαντικότερο στοιχείο σε μια σχέση.

Ο περιορισμός της οικονομικής ευμάρειας κάποιου και η απώλεια της δουλειάς του ενδεχομένως να πλήξει την αυτοεκτίμηση, την αυτοπεποίθησή του και συνεκδοχικά τη σχέση με το σύντροφό του. Προκύπτει μια νέα, επώδυνη κατάσταση που το ζευγάρι δυσκολεύεται να χειριστεί δημιουργώντας ένταση ανάμεσά του. Σε ζευγάρια με προϋπάρχοντα προβλήματα, οι νέες συνθήκες ίσως τα επιδεινώσουν λόγω της αυξημένης πίεσης που αυτές επιφέρουν. Μια εναλλακτική εξήγηση δίνει μία έρευνα (Dean, 2007), που καταδεικνύει ότι οι υλιστικές απόψεις ενός ζευγαριού συμβάλλουν στο πώς ορίζει και αντιδρά στα οικονομικά προβλήματα, και ασκεί επιρροή στο βαθμό ικανοποίησης που αντλεί από τη σχέση. Είναι αξιοσημείωτο το εύρημα πως ο υλισμός έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο στις αντιλήψεις του ζευγαριού περί οικονομικών προβλημάτων παρά το ύψος του συζυγικού εισοδήματος αυτό καθαυτό!

Επομένως δεν αρκεί η έλλειψη του χρήματος για να απειλήσει τη σχέση μας, αλλά και η σημασία, η θέση που του αποδίδουμε στην κλίμακα των αξιών μας, η σχέση που αναπτύσσουμε με αυτό.  Και εδώ βρίσκεται το κλειδί για να ξεπεράσουμε το σκόπελο  που προκαλούν οι οικονομικές δυσχέρειες και αψιμαχίες.

Είναι απαραίτητο να μιλήσουμε ειλικρινά στο σύντροφό μας για την οικονομική μας κατάσταση, να εκφράσουμε τα συναισθήματά μας για αυτή, να μοιραστεί ο καθένας απροκατάληπτα την οπτική του για τη σημασία του χρήματος, να καταγραφούν οι τυχόν διαφορετικές απόψεις, οι πιθανές οικονομικές διαφορές και το πώς αντανακλώνται στη σχέση τους αλλά και στον ίδιο ξεχωριστά. Στόχος δεν είναι να καταλήξει ένα ζευγάρι σε μια ακόμη στείρα συζήτηση με απόδοση ευθυνών αλλά ακούγοντας ενεργητικά,  με διάπλατο το μυαλό και την καρδιά να βρεθεί μια κοινά αποδεκτή λύση στο οικονομικό αδιέξοδο και πρωτίστως στο ρήγμα που έχει υποστεί ο δεσμός. Είναι μια καλή ευκαιρία να αναλογιστεί ο καθένας κατά πόσον οι στάσεις περί χρήματος συνδέονται με τα επιμέρους στοιχεία που απαρτίζουν τη φύση μιας ερωτικής σχέσης και με την επίτευξη των προσωπικών τους αξιών. («Σχετίζεται το χρήμα με το αίσθημα ασφάλειας που μου δίνει μια σχέση, με τη στοργή, την αποδοχή, τη σεξουαλική διαθεσιμότητα, το αίσθημα ατομικής ελευθερίας, επιτυχίας, σεβασμού κλπ. Και σε ποιο βαθμό;»).

Εν τέλει αξίζει να αφήνουμε μια σχέση να φθείρεται και κάποια στιγμή να τερματιστεί για χάρη του χρήματος; Όσοι  από εσάς θεωρείτε την κατάσταση μη αναστρέψιμη θα απαντήσετε θετικά. Όσοι  δεν το κάνετε, σκεφτείτε ένα πολυφορεμένο τον τελευταίο καιρό, μα πολύ ουσιαστικό σύνθημα «Τα ωραιότερα πράγματα στη ζωή είναι δωρεάν».

Έρευνες:

Dean, L.R., Carroll, J.S.  & Yang, C.(2009). Materialism, Perceived Financial Problems, and Marital Satisfaction. Family and Consumer Sciences Research Journal, 35, 260-281.

Dew, J., Britt, S. & Huston, S. (2012). Examining the Relationship Between Financial Issues and Divorce. Family Relations, 61 (4), 615-628.

Εταιρεία Μελέτης Ανθρώπινης Σεξουαλικότητας. www.emas.gr